EU-verpakkingsregels voor wegwerpproducten in de horeca

De markt telt, niet de herkomst

Dit is het punt dat het vaakst verkeerd wordt begrepen. Een servet dat in Turkije is bedrukt en een servet dat in Portugal is bedrukt vallen onder precies dezelfde verplichtingen zodra ze op een tafel in Nederland liggen. Inkopen buiten de Unie levert geen uitzondering op en evenmin een extra drempel. Wat telt is de samenstelling van het product, de claims die erop staan en de markt waarin het beschikbaar wordt gesteld.

Richtlijn wegwerpplastic (2019/904) en de Nederlandse uitvoering

De richtlijn geldt sinds juli 2021; Nederland voert haar uit via het Besluit kunststofproducten voor eenmalig gebruik, waarop de Inspectie Leefomgeving en Transport toeziet. Verboden is het op de markt brengen van bestek, borden, rietjes en roerstaafjes van kunststof en van voedselverpakkingen van geëxpandeerd polystyreen. Bestek van bamboe en hout, bamboe rietjes en producten op papierbasis vallen niet onder deze verboden. Verschillende lidstaten zijn verder gegaan dan het minimum, en Nederland is daar een van — zie de volgende paragraaf.

Wegwerpbekers en -bakjes: waar de horeca in Nederland op let

Nederland heeft voor bekers en bakjes met kunststof eigen regels bovenop de richtlijn, en die raken de horeca rechtstreeks. Sinds 1 juli 2023 geldt bij afhalen en bezorgen een verplichte meerprijs voor wegwerpbekers en -bakjes van (deels) plastic, en moet er een herbruikbaar alternatief worden aangeboden of de beker van de klant zelf worden geaccepteerd. Sinds 1 januari 2024 zijn wegwerpbekers en -bakjes met plastic bij consumptie ter plaatse niet meer toegestaan; herbruikbaar is de norm, tenzij u ze apart inzamelt en hoogwaardig laat recyclen. De verplichte meerprijs vervalt per 1 januari 2027, maar de plicht om een herbruikbaar alternatief aan te bieden blijft staan. Let op waar deze regels wel en niet over gaan: ze betreffen bekers en voedselverpakkingen met kunststof, niet houten of bamboe bestek, papieren servetten of bamboe rietjes.

Verfrissingsdoekjes: markering in het Nederlands

Bijlage D van dezelfde richtlijn verlangt voor vochtige doekjes met kunststofvezels een zichtbare vermelding daarvan, in de taal van het land waar ze worden verkocht. Voor de Nederlandse markt betekent dat een Nederlandstalige markering op de wikkel. De markering moet een vast deel van het vlak beslaan en in de voorgeschreven vorm zijn uitgevoerd; zeer kleine verpakkingen zijn uitgezonderd. Bevat het vlies geen kunststof, dan vervalt de plicht — maar vertrouw daar pas op wanneer u de samenstelling schriftelijk van uw leverancier heeft.

Verpakkingsverordening PPWR (2025/40)

Van toepassing vanaf 12 augustus 2026, zonder overgangstermijn. Zij vervangt de eerdere verpakkingsrichtlijn en werkt als verordening rechtstreeks door in elke lidstaat — op een nationale omzetting hoeft niet te worden gewacht. Zij stelt eisen aan de recycleerbaarheid van alle verpakkingen, beperkt bepaalde wegwerpformaten in de horeca en scherpt aan wat er op een verpakking beweerd mag worden. Individueel gewikkelde artikelen die in een café of restaurant worden aangereikt, vallen onmiskenbaar binnen het toepassingsgebied.

Tijdlijn

Milieuclaims moeten onderbouwd zijn

Woorden als composteerbaar, biologisch afbreekbaar of plasticvrij zijn gereguleerd, niet decoratief. Een claim over composteerbaarheid hoort de norm te noemen waaronder zij geldt — EN 13432 voor industriële compostering — en onderbouwd te zijn met documenten die u op verzoek kunt overleggen. Vraag uw leverancier om het certificaat in plaats van om het bijvoeglijk naamwoord en leg het bij de bestelling. Dat geldt voor claims op de verpakking net zo goed als voor reclamemateriaal.

Nederland: producentenverantwoordelijkheid en melden bij Verpact

Wie verpakkingen als eerste op de Nederlandse markt brengt, valt onder de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid en meldt zich bij Verpact, de organisatie die voorheen Afvalfonds Verpakkingen heette. Voor de meeste verpakkingen ligt de meldgrens bij 50.000 kilo per jaar, maar voor verpakkingen van wegwerpplastic geldt geen ondergrens: daarvoor meldt u en betaalt u de afvalbeheersbijdrage ongeacht het gewicht. De verplichting rust op degene die de goederen in Nederland beschikbaar stelt; zit de producent in het buitenland, dan kan daarvoor een gemachtigde in Nederland worden aangewezen. Regel vóór de eerste levering wie die rol op zich neemt — dat is een kwestie van contractafspraken, geen technische formaliteit.